Հայաստանում կրթությունը վաղուց
դադարել է միայն դասասենյակի չորս պատերի մեջ լինել։ Այժմ սովորել հնարավոր է
ամենուր՝ դասարանում, սրճարանում, առցանց, կամ նույնիսկ ճամփորդության ժամանակ։
Բայց ի վերջո, ի՞նչ տարբերություն կա ֆորմալ ու ոչ ֆորմալ կրթության միջև։ Եվ այդ
սահմանը այսօր հստա՞կ է արդյոք։
Երբ ասում ենք «կրթություն», առաջին միտքը՝ դպրոցն է։ Հետո՝ համալսարան, դիպլոմ,
գնահատականներ։ Սա է ֆորմալ կրթությունը։ Հայաստանում այն սկսվում է նախակրթարանից
ու հասնում բուհական համակարգ՝ հստակ ծրագրերով ու պետական վերահսկմամբ։
Հայաստանի կրթության մասին օրենքում ամրագրված է՝ ֆորմալ կրթությունը հանգեցնում է
պետականորեն ճանաչված որակավորման։ Այսինքն՝ վերջում դու ձեռք ես բերում
«պաշտոնական» գիտելիք։
Ի՞նչ անել, եթե ուզում ես սովորել՝ առանց քննությունների ու դիպլոմի։ Այստեղ է
մուտք գործում ոչ ֆորմալ կրթությունը։ Սա ավելի ազատ, ստեղծագործ ու գործնական
ոլորտ է։ Օրինակ՝ մասնակցել մեդիա դասընթացի կամ ծրագրավորման դասի՝ Zoom-ով։
Այս ձևը հատկապես տարածված է երիտասարդների շրջանում։ Նրանք ուզում են սովորել
արագ, ժամանակակից, կիրառելի բաներ՝ առանց պարտադրանքի։
2023-ին ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանն ասել է․ «Պետք է կապել ֆորմալ և ոչ ֆորմալ կրթական ոլորտները, ձևավորել սովորողի շուրջ մի
ամբողջական կրթական միջավայր»։
Այս մոտեցումը նշանակում է, որ արդեն անցել են այն ժամանակները, երբ կրթությունը
միայն դասագրքի մեջ էր։ Հիմա սովորելու ճանապարհը կառուցվում է ինքդ քեզ
ճանաչելով՝ անկախ տարիքից ու կարգավիճակից։
Վերջին հարցումները ցույց են տալիս, որ մեծահասակների 14%-ը Հայաստանում մասնակցել
է ոչ ֆորմալ ուսուցման։ Նրանց մի մասն ուզում է առաջխաղացում աշխատանքում,
մյուսները՝ նոր մասնագիտություն սովորել կամ պարզապես ժամանակն արդյունավետ
օգտագործել։
Դիպլոմները ևս կարևոր են, սակայն երբեմն լինում են դեպքեր, որ առանց դիպլոմի
ստացած փորձն է դառնում կյանքի իրական վկայականը։
Այսօր կրթությունն ամեն տեղ է՝ որքան ժամանակ, էներգիա ու ցանկություն ունես
սովորելու, այդքան քեզ շրջապատում է։
Աղբյուր՝ ՀՀ կրթության մասին օրենք
escs.am
– Նախարարի ելույթը
EAEA
– Հայաստանի մեծահասակների կրթության զեկույց
